Feja dhe ateizmi

Publikuar më: 26/05/2012 8:29
  1. 1.         Prezantimi i temës

Nën këtë titull dy termash, i nderuar lexues, dëshiroj të përcjell një dialog apo bashkëbisedim me disa shkrime në shtyp, sidomos ato të botuara në gazetën “Sot”, si:Po i bie grimi Atifetes” (29 dhjetor 2011), “Stabiliteti i Shqipërisë, vetëm në se drejtohet nga përfaqësues të komuniteteve fetare” (5 janar 2012), “Katolicizmi shtetëror kërcënon tolerancën fetare në Shqipëri e në Kosovë” (7 janar 2012), “Nacional-laicizmi islam dhe inferioriteti i shqiptarit të Maqedonisë” (28 mars 2012), “Rreziku që i vjen shoqërisë shqiptare në tranzicion” (5 prill 2012), “Fetë kërkojnë lejimin e simboleve dhe lëndë të posaçme në shkolla…” (26 prill 2012) të autorëve Iljasa Salihi, Pirro Prifti dhe Olsi Jazexhi e të tjera. Të marra në grup, në to gjejmë të fokusuar e të lakuar fenë si faktor vendimtar (gati shpëtimtar) në jetën tonë politiko-shoqërore, si një çelës magjik të kapërcimit të krizave, fatkeqësive e mjerimit që na kanë pllakosur. Gjejmë në to një merak dhe kujdes të disa autorëve laikë për të tillë status dhe rol të feve në hapësirat shqiptare, që na rezulton i tepruar dhe i shtrembër. Secili, operon me besimin që ka zgjedhur dhe e përqafon, që e ka debulesë ose dhe me fenë, në përgjithësi; për këtë dukuri thjesht personale bën vërejtje e sugjerime orientuese, në një këndvështrim që kalon në maksimalizim të rolit dhe apologji të sforcuar të saj në jetën shoqërore. Vërejmë, kështu, një tejkalim të së drejtës dhe shkelje të disa parimeve bazë, të cilat janë bërë kulturë, pasuri dhe emancipim i njerëzimit, ndërsa kur shprehemi publikisht për këtë temë delikate, duhet të ruajmë masën.

Nuk i vëmë fare në dyshim sinqeritetin dhe synimet dashamirëse të autorëve për ndryshimin e tablosë së gjërave për më mirë e më mbarë, por, me të njëjtën dashamirësi e sinqeritet, po replikojmë, po hyjmë pakëz në debat, pa të cilin nuk shtyhet mendimi shoqëror; me synimin që publikisht të dalim me mendime sa më të sakta, shoqërisht të pranueshme dhe jo të hedhim në tregun e ideve çdo opinion që e kemi fiksasion personal, të shprehemi me ato fjalë që na rinë në majë të gjuhës, po që nuk përputhen me realitetet historike e jetësore dhe me disa parime e norma të sanksionuara, që janë dhe pasuri e progres i demokracisë moderne. Një opinion i ngushtë, personal, se feja është gjëja më e mirë që ka gjetur kjo botë dhe nuk po di ta menaxhojë atë si duhet, madje, po i shmanget rrugës së zotit, nuk mund të jepet si parim udhëheqës në kohët tona moderne! Të mendosh se po larguam zotin, do të përmbyset dynjaja, se po “nuk ka zot, të gjitha lejohen”, siç është shprehur Dostojevski, i cituar dhe prej autorëve, e pa këtë besim nuk ke “vlera shpirtërore”, kjo është, të paktën, njëanshmëri dhe glorifikim i pamerituar! Shtylla fetare nuk është më si më parë në jetë. Shkurt, mendimi qytetar është gjithnjë i mirëpritur kur ai është shoqërisht i dobishëm dhe gëzon ose e fiton të drejtën e qytetarisë.

Na lind dëshira të shënojmë këtu paraprakisht dhe sugjerimin që nga autorët e mësipërm e ndonjë lexues me sedër fetare, të mos paragjykohem si “ateist i pandreqshëm” e “vegël e djallit”, sepse të tilla paragjykime, të pranueshme në botën fetare, në demokracinë moderne përbëjnë shprehje të një fanatizmi intolerant e të papëlqyeshëm, do të ishin cenim i vetë kësaj demokracie dhe shkelje e drejtpërdrejt e parimit demokratik të lirisë së ndërgjegjes. Se e drejta e kujtdo të jetë ateist e të shkruaj për këtë botëkuptim, në kohën tonë, është po aq njerëzore e kushtetuese, sa është edhe e liria e teologëve apo grupeve të caktuara njerëzish të jenë besimtarë e të shprehen në përputhje me iluzionet e tyre, sigurisht, duke i shtrirë këmbët, sa kanë jorganin. Në qoftë se, në ndonjë vend teokratik të botës, ateistit i rezervojnë deri dhe dënimin me vdekje, kjo nuk është argument për stigmatizimin e tij, por dëshmi e fanatizmit, intolerancës fetare dhe e teokracisë. Ateizmi është e kundërta e fesë, e quan atë një iluzion dhe botëkuptim të papajtueshëm me konceptin shkencor të botës. Megjithatë, këtu nuk do të bëjmë fjalë gjerësisht për ateizmin, përveçse në masën që autorët e vënë atë padrejtësisht në shënjestër, i vardisen këtij botëkuptimi pa argument e fare pa moral, sepse u duket së kështu e glorifikojnë më mirë fenë, po në fakt, i bëjnë rrugë urtësisë popullore që thotë “i shari të shan”. Fryma e çdo feje, vërtet e kërkon injorimin dhe stigmatizimin e ateizmit, por kultura dhe arsyeja e shëndoshë, në emër të të drejtave njerëzore, ka kohë që i ka thënë kësaj fryme: “Ndalu beg, se ka hendek!”

Në shkrimet e mësipërme operohet me disa koncepte e ide fikse, tradicionale prej shekujsh, të cilat sot bëhen të rrezikshme. Autorët nuk e përfillin fare polemikën shekullore të njerëzimit kundër fesë, nuk merren në konsideratë as ato mësime e ajo kulturë demokratike, të akumuluara historikisht e që përmbajnë përcaktime e sanksione të mëdha parimore të statusit të fesë.

 

2. Fetë, objekt i polemikës shekullore të njerëzimit

Historia e jetës së njerëzimit dhe kulturës botërore është dëshmitare e një polemike shekullore me bosht bindje-besim, shkencë-fe, si dhe me raportet e ndërsjella politikë-fe. Çdo vend e popull ka veçoritë dhe hesapet e veta për këtë kapitull. Ndaj dhe çdo replikë e disa objeksione ndaj shkrimeve të mësipërme, në thelbin dhe frymën e tyre, themi se vijnë si një fragment i asaj polemike të pandërprerë me idenë qendrore “e krijoi zoti njerinë, apo njeriu zotin”, dhe në vijim: po udhëheq besimi apo bindja shkencore; a duhet konsideruar feja element i identitetit kombëtar, të paktën, përbërëse e ndërgjegjes kombëtare, apo është një dukuri tjetër dhe e veçantë; a kanë më vend lakmitë e Faltores (Kishës) edhe për pushtet politik, apo ato janë ndarë përfundimisht; a ka në shoqëri një moral tjetër, veç atij fetar; cilat janë funksionet, roli e statusi i përgjithshëm që u mbeten e u takojnë sot bashkësive fetare në jetën e shoqërisë moderne; progresi i njerëzimit a nuk është nga habia e besimi në bindje, nga feja në shkencë etj. Demokracia moderne i ka përpunuar tanimë disa parime e kritere gjithëpërfshirëse e të qëndrueshme, siç janë garantimi i lirisë së ndërgjegjes, ndarja e fesë nga politika, shtet e shkollë laike, “të besuarit” si zgjedhje e zgjidhje personale etj. të cilat duhen respektuar e pasuruar më tej.

Nuk po zgjatemi këtu pse janë marrë këto masa dhe pse u vunë të tilla sanksione kufizuese, pikërisht pas apogjeut të fesë në epokën feudale kur ajo ishte gjithçka: ideologji dhe politikë, ligj dhe ndërgjegje, kulturë dhe arsim, etikë dhe brumë e normë estetiko-artistike, ishte e vetmja infrastrukturë, e trajtuar si një “lule mos më prek”, që kush guxonte ta cenonte, i nënshtrohej inkuizicionit famëkeq, digjej i gjallë në turrën e druve, me kënaqësinë prej sadisti që një gjahtar pjek prenë e vet. Parimi iluminist i lirisë së ndërgjegjes u kërkua si kundërpeshë e imponimit të dhunshëm politik-kishtar të dogmës fetare, sikurse dhe shpallja e fesë një “çështje personale”, është hapi emancipues i heqjes së forcës detyruese e indoktrinuese. Në volume të folklorit të popujve, në literaturën botërore, atë studimore dhe artistike, është pasqyruar e ilustruar polemika shekullore e njerëzimit; historia e ka të regjistruar gjithçka është kryer e manipuluar me anën e feve e në emër të tyre. Kjo kulture, këto tradita e parime duhet të jenë medoemos formim, pasuri dhe pikë referimi e çdo intelektuali publik dhe jo sentimentalizmat e ngushta, individuale të botës intime.

3. Të besuarit është zgjedhje dhe zgjidhje personale

Ponë këtë sfond historik dhe përball parimeve e normave të vendosura nga demokracia borgjeze, çfarë, mendojmë se nuk shkon në shkrimet e mësipërme? E nisim me pohimin se Presidentes së Republikës së Kosovës, që “po i bie grimi”, me shqetësimin e shprehur për “injorim të skajshëm (prej saj) të atyre që përfaqëson”, ku asaj i është hyrë padrejtësisht në hak, madje, mu në vigjilje të festës së fundvitit 2011. Që do të thotë, me që ajo mban një emër mysliman, automatikisht duhej t`i përkiste kësaj feje dhe duhej medoemos të përfaqësonte ithtarët e saj e të mos devijonte nga feja e emrit që mban. Kemi të bëjmë këtu me bindjen e rreme sikur “feja lind bashkë me njeriun” dhe sikur emri nuk është simbol konvencional, por një vulë fetare e thatë për secilin, siç mbetet e tillë rrethprerja (synnet-i) për meshkujt, e bërë që në fëmijëri dhe përsëri jo obliguese fetarisht. Dhe emri që mbartim, nuk shpreh një identitet fetar, ashtu sikurse i quajturi Luan nuk rezulton medoemos njeri i fuqishëm, apo e quajtura Rozë, nuk e ka automatikisht aromën e trandafiles etj.

Është mëse e saktë ideja e autorit se “presidentja nuk ka qenë e vetëdijshme kur prindërit e kanë “pagëzuar” me këtë emër”, madje, po shtojmë më tej, se ajo, në ato ditë, ka qenë vetëm “mish me dy sy” e “nuk i binte as maces me lugë”.Po pse duhet të pajtohemi me merakun e autorit që ajo nuk u rrit si një “myslimane e mirë” dhe mos t`i njohim asaj të drejtën njerëzore të mendoj e jetoj si ia do mendja dhe zemra e vet dhe kjo zgjedhje bëhet pas adoleshencës e më lart? Kapja pas emrit është formalizëm i përdorur si diktat indoktrinues, një imponim, një shkelje e të drejtë së individit të mendojë lirshëm dhe të zgjedhë vetë se si duhet të jetojë. A nuk e di autori, nga historia, se shumica shqiptare janë sot myslimanë për motive e arsye rrethanore, e përqafuan atë dhe braktisën besimin e mëparshëm relativisht lehtë, për të garantuar një mbijetesë të vështirë? Kurse pushtimin osman dhe importimin e fesë së re tek ne e gjetiu, autori nuk e koncepton si rastësi, po si vullnet suprem dhe nevojë jetike për shqiptarët! Po, siç ka ai të drejtën e tij të aderojë në islamizëm, të ndjejë dhe debulesë për atë fe, po ashtu dhe Atifetes e të tjerëve, duhet t’i njohë të drejtën të zgjedhin një besim (po ta ndjejnë nevojën për një gjë të tillë), ta ndryshojnë atë lirshëm me një fe tjetër gjatë jetës, ose të mos besojnë fare e të jetojnë si laikë apo ateistë, ashtu siç përcaktohet e sanksionohet, tanimë, kjo e drejtë edhe në konventat ndërkombëtare.

Autori, jo vetëm e injoron këtë të drejtë demokratike, por shprehet edhe me xhelozi pse politikania ka marrë pjesë në “Takimet e Gjeçovit”, ku evokoi Kanunin e Maleve, të cilit Kanun i tërhiqet dhe vëmendja se paska pamundësuar zbatimin e Sheriatit mysliman(!?). Poç’i hyn në hesap e në merak autorit Sheriati, kur vetë jeta e ka lënë atë në vendin që i takon? i kredhur në fenë e vet, ai, jo vetëm bëhet xheloz, por shfaqet me intolerancë ndaj katolicizmit, (të cilit i përkiste Gjeçovi, por jo dhe Kanuni i Maleve që ai sistemoi). Nuk përcaktohet identiteti askujt, as politikanes së përmendur, me vizitën në një katedrale të pambaruar. Ajo, përkundrazi, bëri një hap dhe gjest mirësjelljeve e tolerance, që autori me fisnikëri duhej ta vlerësonte e përshëndeste, sikurse s`ka arsye ta rëndojë atë pse ditën e Bajramit, më 6 nëntor “e la me sy të zgurdulluar kah dera Myftiun e Kosovës, ndërsa refuzoi bindshëm këtë institucion të lartë”. Nuk është dinjitoze për klerikun t`i mbeten sytë nga dera, në pritje me ankth se cila figurë po hynte; nuk është serioze as për autorin që vë kushtin ultimativ: “Dëgjo ti, moj presidente, o myslimane, o të bëjmë lanet fare”! Është në kapacitetet e mundësitë e çdo besimtari të kërkoj “referencën hyjnore, njohjen në mënyrë të prerë të një fuqie universale”, ta quaj atë “formën më të lartë të ndërgjegjes njerëzore dhe të asaj kombëtare” (gazeta ”Republika”, 1 nëntor 2007), por ky është vetëm një glorifikim subjektiv dhe apologjetik, që shpërfill parimin e madh kushtetues të lirisë së ndërgjegjes. Respektimi i këtij parimi në demokracinë e vërtetë e trajton ndërgjegjen si pronë dhe monopol të secilit, nuk lejon ndërhyrje në përmbajtjen e saj, nuk dikton me kushtetutë e ligj, të themi, as ateizmin, në dëm të ndërgjegjes fetare, siç u veprua euforikisht dhe sektarisht në sistemin që lamë pas, nuk shfaq as ndonjë debulesë publike e glorifikim politiko-juridik të fesë, në dëm të ndërgjegjes laike e ateiste, siç po vegjetohet sot në shoqërinë tone. Mesjeta po, “ndërgjegjen” e reduktonte vetëm në fe, në besim dhe shprehja “liri e ndërgjegjes” barazohej me “lirinë e fesë”. Brendia, përmbajtja e botës shpirtërore të njerëzve është e ndryshme nëpër individë e grupe njerëzish, ndryshon dhe nga një moshë në tjetrën, madje, edhe sipas gjendjes shëndetësore e humorit, në mos edhe sipas stinëve, mund të ndryshojë ajo edhe nga një fe në tjetrën si dhe nga feja në ateizëm. Ka perënduar ajo kohë kur sundonte rregulli: “O ndërgjegje fetare, o gjej vrimë e futu!”

Që para mbi tre shekujve, Xhon Lok theksonte se “Adhurimi i Zotit është aq personal, aq privat, sa është, të themi edhe mbjellja e tokës, martesa e vajzës, mënyra e shpenzimit të të ardhurave” etj. Feja hyn në shijet dhe gustot personale. “Liria e lirive” është pikërisht liria e ndërgjegjes, mendimit e fjalës dhe jo thjesht “liria e besimit”, siç e ka ngushtuar këtë parim kryeministri ynë kohët e fundit. Feja është personale edhe për faktin se secili mund të thotë. “Unë besoj sipas mënyrës time”. Së dyti, po ai anglez i madh ka theksuar se “Feja e shtetarit është e vërtetë vetëm për veten e tij”.

Dera e faltoreve dhe zyrave fetare është e hapur për këdo të hyjë me dëshirë të lirë për falje apo vizitë, kurrsesi me detyrim e imponim. Kushshkon, është i mirëseardhur, kush nuk shkon, nuk ka pse të qortohet apo të mbahet inat. Perënduan kohërat kur heretikut i varnin gurin në qafë dhe e sillnin rrotull faltores! Ponënteksti i pashkruar i shqetësimeve dhe arsyetimeve të autorit është se; “sa politikanë të hyjnë në faltore, aq do të jetë a rritet dhe kredibiliteti i fesë përkatëse”. Feja i ndjen dhe i ka një nevojë jetike “patericat politike”. Sikurse dhe politikanët e shkelin rëndë kulturën politike, juridike, morale që ka akumuluar njerëzimi, kur përgjërohen publikisht me besimin e vet, me një nga gjërat të sanksionuara tanimë si më personalja.

 

 

4. Koha e teokracisë politike ka perënduar

 

 

 Nuk është bindëse në shkrimet e sipërpërmendura as ideja se që të ketë stabilitet në Shqipëri, duhet të sanksionohet në Kushtetutë ndarja e pushteteve mes përfaqësuesve politikë të bashkësive fetare. Autori, ka montuar disa ngjarje trazirash, ia atribuon këtij kushti disa destabilizime gjatë kohërave dhe, në mënyrë fataliste, pohon se pa plotësimin e tij “destabilizimi do të vazhdojë edhe në të ardhmen”. Një trend i hatashëm kërcënimi! Kërcënon tjetri me qiellin, sikur ta ketë kapur atë me dorë.

Njerëzimi, me shumë vështirësi e sakrifica arriti të shkëputet nga teokracia feudale, të mos ketë fe zyrtare, ta ndajë fenë nga politika, t`i japë frymëmarrje laicizmit. Luftërat disa vjeçare, krimet e gjakderdhjet, shpërdorimet e arbitraritetet shekullore prej binomit Politikë-Fe, arritën në një gjendje kaq kritike e flagrante, sa kësaj aleance të përgjakshme u bë e domosdoshme e imperitive t’i thuhej “Ndal! Shpalosja prej Rilindjes Evropiane e parimit të laicizmit, është goditja e parë e madhe politike, kulturore, e emancipuese prej atyre lidhjeve arbitrare e antinjerëzore, që e ktheu fenë në statusin e vet adekuat. Sugjerimet e mësipërme, si remineshenca mesjetare, për ta rikthyer Faltoren në pretendimet e lakmitë e saj të kahershme dhe për ta bërë fenë në jetën shoqërore ca më faktor se ç`po gjëmon ajo realisht për mbijetesë, janë kërcënuese dhe bota po i përjeton sot me shumë shqetësim, me dhimbje e brengë. Fetë kryesore, me “inatin e brendshëm” të tyre, me konfliktualitetin latent apo real-shpërthyes, mbeten rrezik potencial, “shpatë e Damokleut”, qoftë edhe jo me të tilla motivime, përmasa dhe alarme, siç janë konceptuar nga Samuel Hundikton-i në librin madhor “Përplasja e qytetërimeve”. Teokracia politike ka perënduar, përmbajtja, tendenca e zhvillimeve dhe organizimi politik i shoqërisë janë iluminizmi, transparenca, demokracia, kodet civile-penale, etika laike, të drejtat e njeriut dhe vetë parimi i laicizmit, që po bëhet mbizotërues.

Ka qenë e njohur edhe ideja për kantonizimin fetar të Shqipërisë, por kjo do të ishte vepra më antikombëtare. Si në krejt botën, edhe në mjedisin shqiptar, koloriti i feve nuk përbën pikturë mozaiku, por faktor veçues, ndarës dhe, me këtë pamje, përmbajtje e rol, ato nuk e kanë as forcën politike gjithëpërfshirëse, as funksionin e kohezionit kombëtar. Veçim të njerëzve në jetë sipas besimit, ndarje e tyre edhe në varreza, këto bëjnë fetë. Pra, jashtë feve, pa to, deri dhe në kundërshtim me to, është farkëtuar njësimi i vullnetit politik dhe kohezioni kombëtar që gjeti shprehjen e vet në vargun lapidar “Feja e shqiptarit është shqiptaria”.

Ç’kupton autori me këtë sugjerim të integrimit të feve në politikë dhe ç’kërkon më tepër, kur në krye të pushteteve kryesore të shtetit e në qeveri, mjaft figura i kemi sot edhe si besimtarë të devotshëm, që kalojnë deri në ekstazë? Mos duhet komunitetet fetare të trajtohen si subjekte politike dhe ti caktojnë vetë ato përfaqësuesit politikë prej teologëve apo figurave të tjera? Mirë “Dëshmuesit e Jehovajt” ndjekin politikën e vet të abandonimit të politikës në fuqi, po dhjetëra sekteve fetare të tjera si do t’i bëhej halli? Në Shqipëri ka fituar të drejtë qytetarie parimi: pushteti i takon sovranit “pa dallim feje, krahine dhe ideje”. Feja ka humbur çdo shans të angazhimit të drejtpërdrejt në politikë. Ku janë këto “fuqi intelektuale”, që u venitkan brenda bashkësive fetare dhe nuk shpërthejnë më dobishëm në jetën shoqërore? Intelektualët me performancë fetare, janë qytetarë njëlloj si gjithë të tjerët, le të dalin në shesh të burrave, asgjë dhe askush nuk i pengon ata të debutojnë në politikë dhe të luajnë rolin e tyre përkushtues e atdhetar. Ç’epërsi do të kenë ata, në qoftë se hyjnë në politikë me prokurë nga komuniteti fetar përkatës? A nuk gjejmë edhe brenda vetë jetës së komuniteteve vese e mëkate njerëzore si dhe në botën laike? Në se titullarët e feve janë më pikantët, mos duhet ata ta lënë atë detyrë dhe të kalojnë në politikë?

Ngado që ta kthesh e si do që ta vërtitësh këtë sugjerim (sado dashamirës të jetë ai në mendjen dhe zemrën e autorit), nuk ia gjen dot justifikimin, vlerën konstruktive dhe modalitetet praktike për zbatim.

Bashkësitë fetare, në këtë tranzicion shqiptar, u rehabilituan e u organizuan, madje, edhe me më shumë kolorit e ndikime politike, e kjo është më se e mjaftueshme. E kanë me teprim dhe ngrohtësinë e mbështetjen financiare të qeverisë. Kanë dhe një Komitet të posaçëm të Kulteve. Bashkësitë fetare po trajtohen nga politika më mire se djali i vetëm në familje. Në paçin forcë të mbajnë kohezionin e brendshëm si komunitet, të ushtrojnë moralisht influencë shpirtërore tek besimtarët (përfshi dhe politikanët e tillë) dhe të zbusin plagët e prapësitë e shumuara në jetën tonë; në mundshin të zmbrapsin dhe “sundimin e plotë shpirtëror të marksizëm-leninizmit (që autori, se me ç`mendje e quan “fe e rreme”), le ta bëjnë këtë vetë, pa atribute politike, atëherë ato mund ta kenë ndërgjegjen e qetë dhe s’ka pse të lakmojnë më tepër pushtet me karakter politik. Papës dhe krejt armatës së klerikëve po i ngjiret zëri së thirruri për paqe, drejtësi e shuarje të konflikteve, porse jeta, politika, interesat bëjnë të tyren, bazuar në ligje e parime më të hekurta se dogmat fetare!

 

5. Kërcënimet me gjuhën fetare, nuk pinë ujë fare në ndërgjegjen shqiptare

Edhe dy artikuj në vazhdim, të njëjtit autor, kanë një konglomerat konceptesh e idesh të renditura pa normë e kriter, me opinione e koncepte të pasakta, të vogla e të ngushta dhe jashtë kohe, siç janë dhe orvatjet për përdorimin e gjuhës fetare për kërcënime e ultimatume. Ç’është e nga doli ky “katolicizëm shtetëror” dhe pse e si e kërcënuaka ai tolerancën fetare në Shqipëri e në Kosovë? Ky shkrim, në një faqe gazete, me pretendimin se flet në emër të bashkësisë islame të krejt botës shqiptare, jep mesazhe e sinjale pakënaqësie, alarmi e kërcënimesh, kanosjesh e revanshi, se “kemi një diskriminim publik të islamit nga katolicizmi shtetëror, myslimanët shqiptarë trajtohen si qytetarë të dorës së dytë”, se “kjo njëanshmëri prodhon revoltë në masën e shqiptarëve myslimanë” se “myslimanët do të revoltohen politikisht një ditë”, se “do të prishet toleranca fetare. E, si pasojë, Shqipëria dhe Kosova do të përfundojnë si Libani, Qiproja dhe Jugosllavia, ku komunitetet fetare do të armiqësohen dhe myslimanët e lënduar do të refuzojnë pushtetin katolik e do të prodhojnë arealin e tyre alternativ” etj.

Me tërë këto deklarime ultimative, i nisur nga një realitet virtual në mendjen e tij, autori ynë, a nuk merr ca si tepër mbi ndërgjegjen e vet, duke kurdisur e ndjellë panik e anarki shoqërore në emër të feve e me anën e tyre? Dhe të gjitha këto janë bazuar në alibinë e tij se “ndarja e shtetit nga Kisha në Shqipëri ka marrë fund”, se “si në Shqipëri edhe në Kosovë katolicizmi i institucioneve publike është i frikshëm” etj. Është i pakuptimtë nocioni “katolicizëm laik”, i përdorur prej autorit, ashtu dhe shprehja e stisur “katolicizmi shtetëror”, bazuar në disa fakte që ai i grumbullon arbitrarisht, kurse fe të tillë nuk gjejmë dot në hapësirat shqiptare, as de fakto, as de jure. Nuk e bën “shtetëror” atë “statujat e Nënë Terezës, Skënderbeut e klerikëve të tjerë katolikë nëpër shkolla, zyra e sheshe qytetesh”, as propaganda që bën kisha katolike në favor të vet, as vizitat e politikanëve për festat fetare, që mund të jenë edhe selektive. Autori rezulton i mbyllur në botën e vet të brendshme, prej nga i shpërthejnë fanatizmi e debulesa islame, xhelozia dhe një frymë e theksuar intolerancë ndaj katolicizmit. Brenda mureve e guaskës së çdo feje, ku secila pretendon se e ka qiellin monopol të vetin, vetvetiu, ato, midis tyre, potencialisht, edhe me heshtje, janë, edhe në konflikt me njëra-tjetrën, edhe në garën për joshjen e njerëzve, merren me gjuetinë e shpirtrave, si një vazhdim i moderuar i ish-“gjuetisë së shtrigave” të së kaluarës.

 

6. Ndarja e fesë nga shkolla, arsimi laik është një fitore e madhe e demokracisë, që duhet mbrojtur me çdo kusht

 

 Feja e konsumoi veten, në kohët moderne ajo po përpiqet si të mbahet e justifikohet, ka qenë e po behet gjithnjë e më problematike për progresin. Fjala e fundit e arsyes dhe demokracisë është ndarja e plotë e fesë nga shkolla. Kështu që zërat e komuniteteve në Tiranë e në hapësirat e tjera shqiptare për ndryshimin e nenit 7 se: “arsimi publik është laik” i projektligjit “Mbi arsimin parauniversitar”, për futjen e “mësimit të fesë”, lejimin e simboleve apo lëndë të posaçme në shkolla, janë lakmi klerikale për indoktrinim fetar dhe shkelje të parimit demokratik të laicizmit e atij të lirisë së ndërgjegjes. Laiciteti është një nga parimet dhe shtyllat e arsimit modern; feja, (po e themi, se është edhe në të mirën e komoditetin e saj), është përjashtuar definitivisht nga shkolla, ku pushtetin, tanimë, e ka marrë definitivisht shkenca. Pa shikoni: “Na qenka bërë e diskutueshme Teoria e Evolucionit, cicërojnë teologët dhe u dashka thirrur për ndihmë dogma e revelacionit! Po kundër cicërimave të feve për revelacionin, para disa viteve iu desh edhe një here 84 Akademive të botës të riafirmonin teorinë darviniste të Evolucionit. Dogma fetare mbahet mbi besimin e jo mbi bindjen, kështu që përligjja e saj në shkollën laike, është një stërkëmbësi, që do ta vinte në shënjestër vetë fenë.Po hajde gjeje se ç`i thotë mendja Ministrisë tonë të Arsimit e Shkencës për këtë pikë! Duke qenë e Shkencës, ajo i jepet presionit dhe, në një fare mënyre, do të vërë nën sqetull edhe Fenë e shenjtë, si lëndë të veçantë, “në lëndët me zgjedhje”, sa për t’i bërë qejfin; sikur shkencat humane dhe mësuesit laikë aktualë, nuk i dhënkan ato njohuri të përgjithshme mbi këtë dukuri. Se ç’program do të ketë kjo lëndë e re dhe a do t’i shërbejë kauzës së fesë apo do t`i heqë petët lakrorit dhe do të ndërgjegjësojë më shumë nxënësit për natyrën e pathemeltë e problematike të saj, kjo i përket të ardhmes! Se feja, si me imazhin, ashtu dhe me historinë e saj, nga shekulli në shekull, më shumë po lë për të dëshiruar sesa për t’u lartësuar.

Klerikët e ndjejnë rënien e frekuentimit të faltoreve, ndaj i bëjnë ismet mënyrave se si të shtojnë e të tërheqin grigjën. Shoqëria civile dhe ajo zyrtare janë vetë në gjendje të hartojnë curruculat mësimore të shkollës. Lëndët shoqërore në shkollë, me arsim laik e kulturë laike, i kanë dhe njohuritë e duhura historike për dukurinë e fesë. Ndaj, nuk shkojnë më, as kërkesat, as kërcënimet me gjuhën fetare, siç po na shfaqen, ato nuk pinë ujë fare në ndërgjegjen shqiptare!

Nga Prof. Dr. Hulusi Hako

(vijon)

 

 

 

Komentet janë të mbyllura

Foto Lajme

Ndalohet riprodhimi i paautorizuar i përmbajtjes së këtij portali © 2013 Gazeta Republika | Designed by Keminet | Log in
Close
Ndiqni Gazeta Republika në Facebook
Informohuni mbi ngjarjet kryesore të ditës duke na ndjekur në Facebook.